İş cinayetlerinde artışın nedeni 'cezasızlık'

img
İSTANBUL - İş cinayetlerinde artışın temel nedenlerinden birinin “cezasızlık” olduğunu belirten İSİG Meclisi gönüllüsü avukat Onur Deniz, bu durumun iktidarın bilinçli bir tercihi olduğunu söyledi.
 
İstanbul İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG) hazırladığı raporlara göre, 2020 yılında yaşanan iş cinayetlerinde 2 bin 427 işçi, 2021’in ilk iki ayında ise en az 337 işçi yaşamını yitirdi. Katliam boyutuna ulaşan bu ölümlerin nedenlerinin altında, işverenlerin gerekli güvenlik koşullarını sağlamaması, ekipmanlarını temin etmemesi ve denetim eksiklikleri kadar, yaşanan her bir ölüm sonrası başlayan hukuksal süreçlerden caydırıcı cezaların çıkmaması yatıyor.  
 
Bu duruma dair çarpıcı örneklerden biri ise Soma Katliamı. 13 Mayıs 2014'te Manisa’nın Soma ilçesinde 301 madencinin yaşamını yitirdiği iş cinayeti davasında, Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin verdiği kararla birlikte tutuklu bulunan Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. Genel Müdürü Ramazan Doğru, Müdür Yardımcısı İsmail Adalı ve İşletme Müdürü Akın Çelik tahliye edildi. Böylece davada tutuklu sanık kalmadı.
 
Yine Sakarya'nın Hendek ilçesinde Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası'nda 3 Temmuz 2020’de meydana patlamada, 7 kişi hayatını kaybetmiş, 127 kişi de yaralanmıştı. Daha önce de patlamalar yaşanmasına rağmen üretime devam edilen fabrikadaki ölüm ve yaralanmalarla ilgili Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde geçtiğimiz 19 Mart’ta görülen dava duruşmasında Yaşar Coşkun, Asiye Angın, Erşan Öztürk, Hasan Alivelioğlu'nun tutukluluk halinin devamına karar verilirken, tutuklu İş Güvenliği Uzmanı Aslı Bozkurt ise tahliye edildi. 
 
İstanbul İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi gönüllüsü avukat Onur Deniz, yaşanan iş cinayetlerindeki “cezasızlık” politikasını değerlendirdi. Deniz, iş cinayetlerindeki hukuki süreçlerin kağıt üzerindeki gibi işlemediğini ifade etti.
 
‘İŞ KAZASI’ YERİNE ‘İŞ CİNAYETİ’ 
 
Öncelikle İSİG Meclisi olarak “iş cinayeti” kavramını kullanmakta neden ısrar ettikleri üzerinde duran Av. Onur Deniz, kullandıkları bu kavramın hukuki literatürde “iş kazası” olarak geçtiğini ifade etti. Kendilerinin “iş cinayeti” kavramını kullanmalarının “kaza” olarak adlandırılan olayların neredeyse tamamının öngörülebilir ve basit önlemlerle önlenebilir olmalarından ileri geldiğini söyleyen Deniz, ancak alınacak basit önlemler işverenler tarafından maliyet hesabı olarak görüldüğünden sadece geçtiğimiz yıl en az 2 bin 427 işçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini paylaştı.
 
İş cinayetleri hukuki olarak ele alındığında birden fazla boyutunun olduğunu dile getiren Deniz, “Öncelikle meydana gelen ölüm olayının cezai açıdan soruşturulması ve olayın meydana gelişinde herhangi bir kimsenin kusur ya da ihmalinin olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Söz konusu ölüm meydana geldiğinde, olay kolluk kuvvetlerine yansıtılmakta ve ilgili savcılık tarafından ihmali/kusuru olanların tespiti ve varsa cezalandırılmaları için kamu adına ceza davası açılmaktadır” diye belirtti. 
 
Deniz, olayın bir diğer boyutunun ise sosyal güvenlik hukuku açısından ölenin yakınlarını ilgilendiren süreç olduğunu ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülen soruşturmayla hayatını kaybeden işçinin ailesine aylık bağlandığını belirtti. 
 
HUKUKİ SÜREÇ 
 
Hukuki sürecin kağıt üzerinde anlatıldığı gibi işlediğinde işçi yakınına yapacak bir şey kalmadığını dile getiren Deniz, sürecin uzun sürmesine rağmen sonunda yasal yollardan sonuç alınabildiğini kaydetti. Ancak yasal süreçlerin çoğu zaman kağıt üzerinde anlatıldığı gibi işlemediğini söyleyen Deniz, şunları ekledi: “Cezai açıdan ele alırsak, savcılık tarafından yapılan soruşturmada meydana gelen iş cinayetinde herhangi bir kişinin kusur veya ihmalini tespit etmediğinden bahisle sıklıkla ‘kovuşturmaya yer yok’ kararı veriliyor. Bu durumda işçi yakınlarının verilen karar itiraz etmeleri gerekiyor.” 
 
‘İŞ CİNAYETİ’ TESPİTİ ŞART
 
Av. Deniz,  iş cinayetlerinde sıklıkla karşılaştıkları bir diğer önemli hususun ise SGK tarafından yaşanan olayın “iş cinayeti” olarak tespit etmemesi olduğunu belirtti. Böyle bir durumda işçi yakınlarının genel mahkemelerde meydana gelen olayın bir iş cinayeti olduğunun tespiti için dava açması gerektiğini belirten Deniz, ancak bu tespit davasından sonra, yani meydana gelen olayın bir ‘iş cinayeti’ olduğu tespit edildikten sonra sosyal güvenlik hukuku açısından ve diğer tazminatları talep etmek açısından gereken hukuki süreçlere başvurmanın mümkün olabildiğinin altını çizdi.
 
İş cinayetlerinde “cezasızlık” politikasının işlediğini söyleyen Deniz, meydana gelen iş cinayetlerinin nedenleri ve sayılarına bakıldığında bunun net bir şekilde görülebileceğini ifade etti. 
 
UCUZ İŞ GÜCÜ PAZARI
 
Deniz, bu durumun iktidarın bilinçli bir tercihinin sonucu olduğunun da altını çizdi.  İş cinayetlerinin önleneceği iddia edilen yasanın isminde bile işçiden bahsedilmediğine işaret eden Deniz, mevcut yasanın sadece “iş sağlığı ve güvenliği” üzerine tasarlandığını belirtti. Deniz, “Böyle olunca sistem en başından sonuna bu bilinçle hareket ediyor ve işçi sağlığı önünde işin sağlığını önceliyor. Bu tabloda iş cinayetlerinin sonlanmasından yahut azalmasından söz edilmesi mümkün değil. Zaten nihai amaç da bu değil. Çünkü önlem adına atılacak her adım işveren tarafından maliyet hesabıyla rekabet edebilirlik adına en başından reddediliyor. İktidar da ülkeyi ucuz iş gücü pazarı olarak lanse etmekte” ifadelerini kullandı.
 
İŞ GÜVENLİĞİ SORUMLULUKLARI 
 
Deniz, işyerindeki iş güvenlik uzmanlarının iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda işverenlere rehberlik yapmakla görevlendirildiğini, bu konudaki eksiklikleri, tedbir ve tavsiyeleri belirleyip işverene bildirdiğini belirtti. Bu tavsiyelerin yerine getirilmesinden ise işverenin sorumlu olduğunu vurgulayan Deniz, “Yasanın düzenlemesine göre iş güvenliği uzmanlarının tespit ettiği eksikliklerin, aciliyet gerektirmesi, tehlikeli olması vs. durumlara rağmen işverence önlem alınmaması durumunda durum derhal Bakanlığa bildirilir. Bu bildirimin yapılmaması ya da ilgili eksikliğin tespit edilip, işverene bildirilmemesi durumunda iş güvenliği uzmanının sorumluluğuna gidilmektedir” dedi. 
 
SİSTEM, YASAK ÜZERİNE KURULU
 
İş güvenliği uzmanlarının tespit ettikleri eksiklikleri işverene bildirmelerine rağmen, işverenlerin çoğu zaman maliyetler yüzünden bunları gidermediğini kaydeden Deniz, şöyle devam etti: “Yasa bu durumda topu iş güvenliği uzmanına atmakta, maaş aldığı işvereni Bakanlığa şikayet etmesini istemektedir. Ancak işveren çoğu durumda söz konusu eksikliğin farkındadır. Buna rağmen işçilerden çalışmalarını talep etmektedir. Yani mevcut sistem, yasak savma zihniyeti ile kurulduğu için fiiliyatta işletilmesinin ne kadar zor olacağı yasa koyucu tarafından da öngörülmüştür. Yasa tarafından iş güvenliği uzmanlarının bu bildirimden dolayı işten çıkarılmayacağı ya da hak kaybına uğratılamayacağı düzenlenmesi fiiliyatta hiçbir şey ifade etmemektedir.” 
 
Bu konudaki tüm yasal düzenlemeler ve izlenen politikaların iktidar tarafından yapılan bilinçli tercihlerin ürünü olduğunu söyleyen Deniz, değişimin yegane yolunun işçilerin bilinçli ve örgütlü şekilde hareket ederek, sistemin çarpıklıklarına direnmelerinden geçtiğini vurguladı.
 
MA / Kadir Güney

Diğer başlıklar

20:14 Bingöl’de trafik kazası: 2’si ağır 16 yaralı
19:57 24 saatte 278 vefat, 14 bin 497 yeni vaka tespiti
19:29 Dersim Barosu: Murat Yıldız neden o bölgeye bırakıldı?
17:58 Dersim’de engelli yurttaşlar ziyaret edildi
17:08 DBB’den ‘heykel’ açıklaması
16:58 DİSK-AR: İŞKUR işverene 22,6 milyar, işçiye 11,4 milyar ödedi
16:54 Siverek’te kaza: 3 yaralı
16:52 Beton kazanını temizleyen işçi yaşamını yitirdi
16:50 Barış Annesi Kaygusuz ve 4 siyasetçi tahliye edildi
16:50 Mızraklı: Kadayıf tepsisiyle Cumali Atilla’ya mı atıf yapıldı?
16:00 İDEF: Gelip talanı kendiniz görün
15:59 Taksim’de 3 kadın gözaltına alındı
15:56 Kuraklık arpa hasadını vurdu!
15:49 Yaralanan Özer cezaevine götürüldü
15:46 Çıplak aramayı reddeden tutukluya darp ve soruşturma
15:28 DAD ve DEDEF’ten Yıldız açıklaması: Katliam devam ediyor
14:42 Kadınlar tek ses: Teslim olmayacağız
14:21 Diyarbakır Kadın Cezaevi'nde virüs var, doktor yok
14:20 BM: DAİŞ, Êzidîler'e karşı soykırım suçu işledi
14:16 Hozat kırsalında askeri operasyonla birlikte yangın çıktı
14:08 Hasta tutuklu Tamboğa'nın avukatı yetkililere seslendi
14:03 Yıldız ‘tehdit ve takip’ sonrası mı öldürüldü?
13:55 İHD ve TİHV: Gazze'ye yönelik saldırıları sonlandırın
13:43 Kayyım ‘heykelleri’ savundu: Gerçeğe çok uygun
13:27 Zenginlerin bulvarında yoksulluğun 16 fotoğraf karesi!
12:58 İkizdere'de çalışmalar ikinci kez durduruldu
12:37 Adalet Bakanlığı’na açlık grevi çağrısı: Tecride son verin
12:33 Kadınların gündemi İstanbul Sözleşmesi: Vazgeçmiyoruz
12:30 Diyarbakır'daki özel okul vurgunu davaya dönüştü
12:13 Keçi Burcu’nda İstanbul Sözleşmesi açıklaması: Kadınlar son sözünü söylemedi
12:00 Kolombiya'da ulusal grev çağrısı
11:24 Şenyaşar ailesi: Zulme sessiz kalmayın
11:15 İranlı mülteci: Türkiye, İran olma yolunda hızla ilerliyor
11:02 Avukatlardan İmralı başvurusu
11:00 Herbo: Şengal'de tek dert Êzidîlerin varlığı
10:59 Gurbet Üren öldürüldü mü?
10:27 Kadınlardan Topkapı Surları’nda eylem
10:26 Zap operasyonuna korucu takviyesi
09:15 İran karpuzu Diyarbakır'da alıcı görmüyor
09:14 Açlık grevi eylemini 34’üncü grup devraldı
09:10 DEÜ’de sigara içen personelin fotoğrafı çekiliyor
09:09 Sözleşmenin feshine karşı açılan davalarda hiçbir ilerleme yok
09:09 Barışa adanmış bir ömür: Simanperi Akyıldız
09:03 Tek kişilik odada tutulan eşbaşkan koronavirüse yakalandı
09:03 Kürtçe konuştukları için 7 yılda 5 kişi öldürüldü
09:02 Hal esnafı: Adam sarayda, millet aç perişan
09:02 ‘Kürtçeye konuşarak sahip çıkalım’
09:01 Hopalılar denize dolgu istemiyor
09:01 Evler ‘şiddet yuvası’na dönmeden önlem alınsın
09:00 Pazara giden eli boş dönüyor
09:00 ‘Kobanê Davası’nda adil yargılamanın esamesi dahi yok’
09:00 Gazeteci Altan: Operasyonun sonucu Şengal ve Kerkük'ü etkileyecek
09:00 11 MAYIS 2021 GÜNDEMİ
08:14 İdlib'de 1 asker yaşamını yitirdi
10/05/2021
21:34 Hamas'tan Batı Kudüs'e roketli saldırı
21:13 Yasağa rağmen Mescid-i Aksa’ya dönük saldırılar kınandı
20:48 Mardin’de 8 tutuklu koronavirüse yakalandı iddiası
20:18 Koronadan 282 kişi daha hayatını kaybetti
18:46 Bakan İkizderelileri dinlemedi
18:12 İzmir’deki TİS görüşmesinde 10 maddede anlaşma sağlandı
17:55 Kaharman’ın otopsi raporunu yayınlayan gazeteciye soruşturma
17:49 Kadınlardan İstanbul Sözleşmesi konulu online panel
17:43 Koronavirüse ‘davetiye’ çıkaran kalabalık
17:19 İllere göre haftalık vaka sayısı açıklandı
16:59 Cezaevinde işkence iddiasını araştıran heyete izin verilmedi
16:19 DEPSAŞ, kuraklıkla mücadele eden çiftçinin elektriğini kesecek
16:12 Zihinsel engelli kadın kafes içinde yaşamını yitirmiş halde bulundu
16:07 İkizdere’de Bakan ziyareti öncesi temizlik
15:39 AKP’yi eleştiren mülteci Erzurum GGM'ye gönderildi
14:12 Kayyımın 'heykelleri' alay konusu oldu
14:07 EŞİK’ten sözleşmenin 10’uncu yılına dair rapor
13:47 Kısıtlamaya uymayanlara 34 milyon TL ceza
13:04 Ormancılar Derneği'nden İkizdere raporu: Ocak faaliyetleri durdurulsun
13:03 Mehmet Arslan'ın annesi toprağa verildi
12:56 'Yaralı yakalanan Şişman için hukuku uygulayın'
12:54 Azizoğlu Konağı boşaltıldı, polislerin tahribatı gün yüzüne çıktı
12:19 Şenyaşar ailesi: Neredesin Adalet Bakanlığı?
12:03 Piroğlu: İktidarın politikaları engellilerin durumunu ağırlaştırıyor
12:01 Tutuklu siyasetçilere Anneler Günü kartı gönderildi
10:45 Barış Annesi Akyıldız hayatını kaybetti
10:45 TÜİK'e göre işsiz sayısı artarken işsizlik oranı düştü
10:44 HDP MYK toplanıyor: Kobanê Davası'nda yeni strateji belirlenecek
10:43 Fail yine tanıdık: Eşini öldürdü, çocuğunu ağır yaraladı
10:16 Hozan Mizgîn’siz 29 yıl: Direnişin sesi oldu
09:19 Açlık grevi 165’inci gününe girdi
09:19 ‘Hukuksuzluğa karşı açlık grevleri sahiplenmeli’
09:18 Eski esir asker: Operasyonun amacı tüm Kürtler
09:16 Yüksek maliyet hayvancılığı bitiriyor
09:15 Şartlı tahliyeye ‘bağımsızlar koğuşu’ şartı
09:15 Almanya’da siyasi sığınmacı kamplarında izolasyon artıyor
09:14 Bakkal, terzi, ev emekçisi: Bu haksızlık
09:13 PİA Genel Başkanı Kamaç: Operasyonlar kendisinden olmayanı yok etme mantığıdır
09:12 Dr. Gengeç: Önlenebilir her anne bebek ölümü bir cinayettir
09:12 Piroğlu: Engelliler mücadeleye girişmeli
09:11 ‘İşyerleri bağımsız mekanizmalarca denetlenmeli’
09:09 İstanbul Sözleşmesi'nin 10'uncu yılı: Çekilme imzalamamaktan daha endişe verici
09:06 Eylemde olan ODTÜ'lüler: Demokrasi mücadelesi veriyoruz
09:05 Hacıbekir’e her akşam keyfi gaz bombası atılıyor
09:04 Kayyım biriken borçları belediyenin taşınmazlarıyla ödüyor
09:00 10 MAYIS 2021 GÜNDEMİ