12 Eylül mağdurları: Sistemin sadece zor aygıtları değişti

img

İSTANBUL - Üzerinden 41 yıl geçen 12 Eylül darbesinin dünü ve bugününü karşılaştıran dönemin tanıkları, AKP ve Erdoğan'ın kurulan sistemin bir parçası olduğunu ve günümüzde sadece zor aygıtlarının değiştiğini söyledi.  

 
Türkiye'de en karanlık dönemlerden birisi olarak tarihine işleyen 12 Eylül 1980 darbesinin üzerinden 41 yıl geçti. Dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren'in başını çektiği darbe sonrası hükümetin faaliyetlerine son verildi ve ülkenin her yerinde sıkıyönetim ilan edildi. Başta siyasi parti ve sendikalar olmak üzere binlerce sivil toplum örgütü darbe sonrası kapatıldı. Darbe gerçekleştirenler bununla sınırlı kalmadı. 1 milyon 683 bin kişi fişlendi, Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) tarafından açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı, 7 bin kişi için idam cezası istendi, 517 kişiye idam cezası verildi ve bunlardan 50'si idam edildi. 300 kişi kuşkulu bir şekilde öldü ve 171 kişinin "işkenceden öldüğü" belgelendi. 
 
Darbe sonrası 30 bin kişi "sakıncalı" olduğu için işten atıldı, 14 bin kişi yurttaşlıktan çıkarıldı, 30 bin kişi "siyasi mülteci" olarak yurt dışına gitti. 937 film "sakıncalı" bulunduğu için yasaklandı, 23 bin 677 derneğin kapısına kilit vuruldu, 3 bin 854 öğretmen, üniversitede görevli 120 öğretim üyesi ve 47 hakimin işine son verildi. Yine 388 bin kişiye pasaport verilmedi. 
 
31 YIL SONRA SORUŞTURMA
 
Darbenin sorumlularının yargılanmasının önü ise ancak 2010'da yapılan referandumla açıldı. 7 Nisan 2011 tarihinde görülen dava duruşmasında, darbeyi gerçekleştirenlerden dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren ile Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Ali Tahsin Şahinkaya hakkında "Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın tamamını veya bir kısmını değiştirmeye veya ortadan kaldırmaya ve Anayasa ile teşekkül etmiş olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasına engel olmaya cebren teşebbüs etmek" suçlamasıyla müebbet hapis cezası verildi. Ancak Yargıtay'ın, Evren ve Şahinkaya hakkında verilen mahkumiyet hükmüne ilişkin kararı bozmasının ardından dava tekrar görülmeye başladı. Sanıkların bir süre sonra yaşamını yitirmesi üzerine dava düştü.  
 
ŞİDDET DALGASI
 
Dönemin tanıklarından biri olan Fikret Melih Çolakoğulları, darbeden 2 ay sonra gözaltına alındığını ve 4 yıl tutuklu kaldığını aktardı. Darbe öncesinde 'Kurtuluş' adlı grupla, devrimci faaliyetler içerisinde bulunduğunu söyleyen Çolakoğulları, darbenin geleceğinin herkes tarafından tahmin edildiğini, fakat buna karşı bir hamle yapılamadığına işaret etti. Çolakoğulları, "12 Eylül fiziksel bir şiddetti. Şiddetini her şeyiyle ortaya koydu. Sadece devrimcilere değil, halkın tümüne ciddi bir şiddet uygulandı” dedi. 
 
AÇLIK GREVLERİ
 
Yakalandığı süreçte gözaltında işkenceye maruz kaldığını ifade eden Çolakoğlulları, “72 günlük gözaltından sonra cezaevine gönderildim. Cezaevlerinde baskı ve şiddet çok yoğundu. O zaman Diyarbakır gibi Metris gerçeği de vardı. Metris Cezaevi 1981 yılında açıldı. Tüm cezaevlerinden insanlar oraya toplandı. Çok ciddi kaba dayak ve işkence ile açıldı. Uzun süre yaşanan baskılara karşı açlık grevleri gibi direnişler yaşandı” diye kaydetti.
 
Devrimcilerin tüm baskılara rağmen cezaevlerini de mücadele alanlarına çevrildiğine dikkati çeken Çolakoğlulları, “12 Eylül’le birlikte cezaevlerindeki tüm kazanımlar ortadan kaldırıldı. Dışarıda devletin kitle üzerinde yarattığı şiddet ve korku cezaevlerinde de oluştu. Devlet mücadele edenleri topladıkça, içeride de onları sistemle barıştırmaya çalıştı. Tek dertleri mücadelenin önünde olanları süreçten koparmaktı" ifadelerini kullandı. 
 
DEĞİŞEN ZOR AYGITLARI
 
Çolakoğulları, darbe dönemi ile günümüzü de karşılaştırarak, şöyle devam etti: "İktidarı Erdoğan ile özdeşleştirmiyorum. Bugün Erdoğan da bu sistemin bir parçasıdır. Eğer bu mücadeleyi kazanamazsak yarın onun yerine bir başkası gelecektir. Biz devrimciler her dönem iktidardan baskı ve zoru gördük. Bu baskı kimi zaman postallar aracılığıyla kimi zamansa mahkemelerle oldu. İşkencelerin azalması sistemin demokratikleşmesi anlamına gelmez. Sistem periyodik olarak dönem ve zemine göre baskı ve zor aygıtlarını değiştiriyor” şeklinde konuştu.
 
Darbeyle yüzleşilmesi noktasında ciddi adımların atılmadığını kaydeden Çolakoğulları, “12 Eylül ‘yargılandı’ deniyor. Ama hepsi kitleler nezdinde göstermelikti. Dün Özal ne ise bugün de Erdoğan aynıdır. Bugün AKP,  12 Eylül Anayasası ürünüdür. 12 Eylül’ün getirdiği yasalarla bugüne kadar gelmiş ve bizleri bunlarla yönetmiştir” dedi. 
 
MEZARI BELLİ OLMAYANLAR 
 
12 Eylül darbesi mağdurlarından Abdullah Öztüre ise, gözaltına alındığında yaralı olduğunu ve gözaltının 4'üncü gününde askeri hastaneye kaldırıldığını aktardı. Öztüre, “Yapılan muayenede kaburgalarım ve ayağımın kırık olduğu ortaya çıktı. Nefes almakta zorlanıyordum. Bana bunu yapanlara dava açtım ama göstermelik cezalarla hayatlarına devam ettiler" dedi. 
 
O dönemde kaybedilen ya da katledilen kimi arkadaşlarının bazılarının halen mezarlarının dahi belli olmadığını kaydeden Öztüre, darbeyle toplumun susturulup yeni bir düzenin inşa edilmeye başlandığının ifade etti. Öztüre, “Sistem inşası daha önce başlamıştı. Ama buna direnenler vardı. Bu direnenleri ezmek için darbe yapıldı. Toplum yaşananlara karşı güçlü bir direnişi öremediği için adım adım sindirildi. Cezaevlerini de teslim almak için bir süreç işletildi. ‘Bu günler geçecek daha sonraki günlerde bunlardan kurtulacağız’ söylemi toplumda hakimdi” diye belirtti.
 
YÜZLEŞME
 
O dönemle yüzleşilmediği ve adaletin tesis edilmediğinden kaynaklı şu an yaşanan baskı ortamının olağan kabul edildiğine dikkati çeken Öztüre, şöyle devam etti: “Cunta insanları mesleklerinden men ederek açlığa mahkum etti. Bu Avrupa’da insan hakları suçu olarak kabul edilirken bizde normal bir suç gibi karşılandı. O yüzden bugün yine binlerce insan KHK’lerle işinden uzaklaştırıldı. Bu politikalara sığınmak demek darbe hukukuna sığınmak demektir."
 
MA / Kadir Güney

Diğer başlıklar

16:29 Boğaziçi Üniversitesi’nde öğrencilerin protestosu sürüyor
16:23 Nükleer karşıtları davaya karşı savunma yaptı
16:07 16 STÖ’den tezkere çağrısı: Suça ortak olmayın
16:05 ‘Asistan hekimlerin çalışma şartlarını düzeltin’
15:47 Gülboy’un işe iade davası yine ertelendi
15:40 Başlıklarla 'Halkın Bütçesi'
15:34 Kadınlar Şırnak'ta Bêrîtan'ı andı
15:18 Eda Nur Kaplan’ın failleri 10 Aralık’ta hakim karşısına çıkacak
14:47 Ressam Erhan'ın evi yandı: Kundaklama şüphesi
14:40 Oluç: Suriye'de savaş demokratik yöntemlerle çözülmeli
14:31 Halkın Bütçesi: Saray’daki şatafata son vereceğiz
14:23 'Çeşme Turizm Projesi'ne dur diyeceğiz'
14:23 Hapis cezasına itiraz eden cinsel istismar sanığına beraat
14:12 TÜGVA önergesine ‘kişisel görüş’ reddi
14:10 MKM etkinliklerinin yasaklanmasına tepki
14:10 Van’da Tabip Odası Başkanı ve TİHV temsilcisi gözaltına alındı
13:38 SYKP’den Millet İttifakı'na mesaj: İktidara payanda olmayın
13:37 Erdoğan-Bahçeli görüşmesi: Operasyon konuşulacak
13:37 Kobanê Davasına katılmak isteyen tutuklunun dilekçesi engellendi
13:28 Avukatlar: Onur Gencer saldırıdan önce 27 kez emniyeti aradı
13:27 Tutuklulara ‘burada işiniz bitti’ denilerek sevk edildi
13:07 İdlib’de Türkiye’ye bağlı güçlerin kontrol noktalarına saldırı
12:30 Van Barosu Başkanı Uçar: Cezaevlerinde hak ihlalleri çok rahat yaşanıyor
12:10 Şenyaşar ailesi: Annenin çığlığına sessiz kalmayın
12:00 HDP'li 22 kadın vekilden cezaevindeki cinsel saldırıya ilişkin önerge
11:57 HDP Eş Genel Başkanları: Tek doğru AİHM kararlarının uygulanmasıdır
11:45 Kamu bankalarından faiz indirimi
11:23 Dolar 9,85 TL ile yeni rekorunu kırdı
11:13 Aktivist Xalid: KDP kimyasal silahtan etkilenenler için 'gizli' hastane kurdu
10:43 Eğitim Sen: Öğretmen Uzun’a saldıranlar cezalandırılsın
10:03 Savaşa 200 milyar lira bütçe
09:56 Kazakistan’da ‘Küçük Kürdistan’: Kaskabulak
09:53 Yılmaz: Muhalefet tezkerede suça ortak olmamalı
09:44 Kabine toplanıyor: Gündemde Kuzey ve Doğu Suriye'ye müdahale var
09:05 5 dakikada muayene: Döner sermayeden pay alınması amaçlanıyor
09:05 Apê Mûsa'nın 'Küçük Generalleri' beyaz perdede
09:04 Asırlık meslek yok olmakla yüz yüze
09:03 Felç bırakan polislere yargı zırhı
09:03 Tutuklu Yıldız: Baskılar fiziki saldırılara dönüştü
09:01 Uyuşturucu ve fuhuşa karşı mücadeleye ailelerden destek
09:01 Tarlasına ilk kez kavun eken çiftçi: Nereye kadar zarar?
09:00 25 EKİM 2021 GÜNDEM
24/10/2021
21:45 Alman heyetten Özerk Yönetim’e ziyaret
21:04 'Efrîn’de 84 kadın katledildi’
20:45 Kadın cinayetlerini unutmamak için görsel: U’sandık
20:10 Gençler finalde: Genç başladık, genç başaracağız
19:58 Korona tablosu: 195 vefat, 24 bin 792 yeni vaka
19:28 Muhabirimiz Uğur’a ‘Rafet Genç Haber’ ödülü
19:04 Esenyurt’ta kadın şöleni
18:21 İşçiler kürsüden seslendi: Direnerek kazanacağız
17:14 TMMOB kurultayında cinsiyet eşitsizliğine karşı mücadele vurgusu
17:14 Orman yangınları kontrol altına alındı
17:06 MKM'nin kuruluşu halaylarla kutlandı
16:54 Gözaltına alınan sanatçı Karakaş’ın müzik arşivine el konuldu
16:28 Dr. Kaynar: Erdoğan’ın kuyruğu dik tutmaktan başka politikası kalmadı
16:23 Direnen işçiler hakları için alanda
15:40 Gençlik paneli: Futbol turnuvası toplumun iktidara itirazıdır
14:27 Zırhlı araç 6 araca çarptı: 3 yaralı
13:52 Sancar’dan muhalefete: Savaş oyunlarını bozalım
13:49 Görüşe giden tutuklu yakınına çıplak arama
13:24 Öcalan’dan 7 aydır haber alınamıyor
12:48 Kadın katliamında ‘iyi hal’ ve ‘tahrik’ kararı istinafta bozuldu
12:40 Tutuklu Karabulak sevk edildi
12:07 Sosyolog Schmidt: Asıl tehdit Erdoğan
12:01 İnfazı yakılan Çetinkaya sevk edildi
11:36 QSD: Kobanê’de 3 savaşçı yaşamını yitirdi
11:28 HDP Kadın Meclisi: Erkek bütçeye karşı toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe
11:16 Sınır ötesinde 6 ayda 323 kimyasal saldırısı
10:58 Hak ihlallerini aktaran tutuklular: Düşman hukuku uygulanıyor
10:53 Şenyaşar Ailesi: En adaletsiz dönemle karşı karşıyayız
10:53 Tek gayesi oğlunun failleriyle yüzleşmekti
10:08 Afganistan’ın ilk kadın valisi: Küllerimizden doğmalıyız
09:52 İBB, AKP döneminde yandaş şirketlere çalışmış
09:40 Suruç Davası avukatı İzol: Faillerin peşini bırakmayacağız
09:23 Silopi’de öğrencilerin mekanı Mîr Celadet Bedîrxan Kütüphanesi
09:21 Prof. Durmuş: Yeni bir savaşa girmek yangına körükle gitmektir
09:09 Urfalılardan ekonomi yorumu: Sonu uçurum
09:07 Boğaziçi öğrencileri serbest bırakıldı
09:05 Şairin yüreği seslerin usturası oldu: Karıncanın Sustuğu
09:03 Süreç bozulunca hapis cezaları verilmeye başlandı
09:00 24 EKİM 2021 GÜNDEMİ
23/10/2021
22:33 Gümrük memurları bir işçiyi darp etti
22:22 İkizköylüler 'su hakkı'nı tartıştı
22:18 Ev baskınında yaşlı çifti darp eden polis: Neden evde kimse yok?
21:46 Amedspor sahasında kazandı
21:37 ‘Suruç Katliamı’nın aydınlatılması için mücadele edeceğiz’
20:52 Köyde HDP'ye coşkulu karşılama
20:47 Uca: Kürtlerin birliğini Cigerxwîn'e armağan edelim
20:20 Gençler Botan’da: Savaş politikalarına karşı bir aradayız
20:08 Ranya’da kimyasal silaha karşı kitlesel yürüyüş
19:43 Koronadan 217 kişi daha hayatını kaybetti
19:12 Amûdê’de Rusya üssü önünde protesto
18:33 Kobanê’de SİHA saldırısı: 3 kişi yaşamını yitirdi
18:26 Kuş Cenneti'nde yine yangın çıktı
18:23 Mor Dayanışma’dan ‘Geçinemiyoruz’ eylemi
18:03 Kılıçdaroğlu'ndan Erdoğan'a 10 büyükelçi cevabı
17:53 Gökkan'a verilen cezaya tepki: Mesajı aldık mücadeleyi büyüteceğiz
17:46 Eli ve bacağı olmayan tutuklu çıplak aramaya maruz kaldı
17:37 Erdoğan: 10 büyükelçiyi bir an önce istenmeyen adam ilan edeceğiz
16:52 KNK’den çağrı: Özel bir komisyon kimyasal silah kullanılan bölgeye gitsin